syl  Alfabet, 1975 Druk wypukły, papier, 59,7 x 39, MNW, nr inw. Gr.W.4944
| |  Urodził się 7 listopada 1936 roku w Warszawie. W latach 1959-64 studiował w Akademii Sztuk Pieknych w Warszawie w pracowniach profesorów Aleksandra Kobzdeja i Andrzeja Rudzińskiego. Jest członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Drzeworytników XYLON w Szwajcarii. Otrzymał wiele nagród, m.in. II nagrodę w konkursie "Najlepsza Grafika Roku 1977" w Warszawie (1978), nagrodę na Festiwalu Malarstwa Współczesnego w Szczecinie (1979), I nagrodę w konkursie "Najlepsza Grafika Roku 1980" w Warszawie (1980), II nagrodę i srebrny medal na VI Ogólnopolskim Konkursie Graficznym im. J.Gielniaka w Jeleniej Górze (1983) oraz Grand Prix na IV Quadriennale Drzeworytu i Linorytu Polskiego w Olsztynie (1987). |
| pozostałe informacje: [wystawy indywidualne] [wystawy zbiorowe] [prace w zbiorach] |
| na sprzedaż | |  | Droga - podział pionowy - datowanie: 2007
- technika: drzeworyt, linoryt
- wymiary: 69x48,5 cm
|
| | na sprzedaż | |  | Linie - zapis - datowanie: 2006
- technika: drzeworyt, linoryt
- wymiary: 69x50 cm
|
| | na sprzedaż | |  | Kwiecień 2005 - datowanie: 2005
- technika: drzeworyt, linoryt
- wymiary: 50,5x67,5 cm
|
| | na sprzedaż | |  | Bez tytułu - datowanie: 2005
- technika: olej, płyta aluminiowa
- wymiary: 45x45 cm
|
| | na sprzedaż | |  | Epitafium - datowanie: 2004
- technika: drzeworyt, linoryt
- wymiary: 69,5x49 cm
|
| | | |  | Taki układ 2 - datowanie: 2002
- technika: wypukłodruk
- wymiary: 46x35 cm
|
| | na sprzedaż | |  | Srebrny podział - datowanie: 1998
- technika: drzeworyt, linoryt
- wymiary: 68,5x49 cm
|
| | | |  | Miejsce - datowanie: 1998
- technika: linoryt
- wymiary: 12x10 cm
|
| | | |  | T.V. - datowanie: 1998
- technika: linoryt
- wymiary: 9x7 cm
|
| | na sprzedaż | |  | Dwa trójkąty 2 - datowanie: 1997
- technika: drzeworyt
- wymiary: 67,5x48 cm
|
| | na sprzedaż | |  | Kompozycja 3 - datowanie: 1997
- technika: wypukłodruk
- wymiary: 44,5x39 cm
|
| | | |  | Figura pionowa - datowanie: 1991
- technika: linoryt
- wymiary: 11,2x9,5 cm
|
| | | |  | Okno - datowanie: 1990
- technika: drzeworyt, papier
- wymiary: 11,5x9,5 cm
|
| | | |  | Bez tytułu - datowanie:
- technika: drzeworyt
- wymiary: 11x9,5 cm
|
| | | |
Ludzki Wymiar Symetrii o Twórczości Ryszarda Gieryszewskiego Ryszard Gieryszewski urodził się na trzy lata przed wybuchem II wojny światowej, na warszawskiej Pradze. Doświadczył nieszczęść wojennych, jak inni mieszkańcy stolicy. Koloryt środowiska, w którym przyszło wyrastać przyszłemu artyście, określiły śmierć, zgliszcza i głód. W latach 1959-1964 studiował w warszawskie Akademii Sztu... k Pięknych. Było to pokolenie artystyczne bezpośrednio dziedziczące dorobek pokolenia Arsenału.
Gieryszewski należy do kręgu artystów, dla których szczególnie bliska jest abstrakcja geometryczna, język geometrii w sztuce. Od lat uczestniczy w spotkaniach twórczych i wystawienniczych organizowanych przez Bożeną Kowalską. Jest członkiem elitarnej organizacji artystycznej - Międzynarodowego Stowarzyszenia Drzeworytników XYLON (Societe Internationale des Graveures sur Bois) z siedzibą w Szwajcarii.
Grafika zdominowała jego artystyczną aktywność, przyniosła mu sukcesy, popularność i satysfakcję. Dzięki niej stał się artystą znanym i rozpoznawalnym. Gieryszewski znakomicie opanował warsztat graficzny posługuje się różnymi technikami, zdobywając odbiorców precyzją i swobodą, solidarnością i poetycką ulotnością. Jego prace, wykonane w technice suchej igły, wklęsło- i wypukłodruki, drzeworyty, linoryty, wydają się nie podlegać ograniczeniom fizycznych możliwości papieru. Artysta znajduje takie rozwiązania plastyczne, dzięki którym porusza nasze najgłębsze, najsubtelniejsze uczucia, stawia najdonioślejsze pytania dotyczące sensu, wartości, znaczenia, a wszystko to przy zastosowaniu zdawałoby się absolutnego minimum środków wyrazu. W jego pracach dominuje linia, pion, poziom, diagonale; biel i czerń, głęboki błękit, rzadko żółcień, zieleń, czerwień, prosty, geometryzujący rysunek, w niektórych pracach skonstruowany multiplikowanym odciskiem palca. Istotną dla prac Gieryszewskiego jest symetria, gra z nią, "kaleczenie" jest jego sposobem wyrazu nie tylko wizualnych treści: "...idea symetrii, pisze Hermann Weyl, odnosi się nie tylko do obiektów przestrzennych; synonim wskazuje raczej na zastosowanie akustyczne i muzyczne niż na geometryczne. Niemiecki wyraz Ebenmass jest trafnym odpowiednikiem greckiej symetrii, albowiem podobnie jak ona zawiera w swym brzmieniu wyobrażenie <średniej miary>, tego umiaru, o który winni ubiegać się w swej działalności cnotliwości według Etyki Nikomachejskiej Arystotelesa, a który charakteryzuje Galen w pracy O temperamentach, jako stan ducha jednakowo oddalony od obu skrajności..." Te kilka zdań opisujących techniki, formy i stylizacje właściwe pracom Gieryszewskiego zdają się wyczerpywać opis ogólny, ale jak to zwykle bywa, gdy mamy do czynienia z dziełem artysty wybitnego, prawdziwa historia, to jego własna historia, która znaczona jest jego poszczególnymi pracami. Przybliżając się do nich odkrywamy wielką różnorodność. Są wśród nich prace białe, które można by uznać za materialne spełnienie przedstawienia białego na białym. Artysta pod swoje dyktando organizuje fakturę zagęszczając płaszczyznę formami "biologicznymi" lub geometrycznymi. Czasami na tej płaszczyźnie dającej poczucie bezkresu, dotykania spojrzeniem kawałka nieskończoności, pojawia się czarna kropka, jakaś linia, pion, poziom tworzący podział narzucający interpretacje metafizyczne. W pracach graficznych tego autora nieobecny jest znak lub symbol należący do gruntowanego obiegu kulturowego. On komunikuje się z nami tworząc swój własny świat plastyczny. "Tym, którzy odeszli" może być przyjęta za pracę szczególnie charakterystyczna dla Gieryszewskiego. Prosta przejrzysta kompozycja symetrycznie przedstawionych dwóch wertykalnych płaszczyzn, wypełnionych cienkimi, ledwie widocznymi diagonalnymi liniami zbieżnymi do środa. Od środka płaszczyzny oddzielone są od siebie czarnymi pasami pomiędzy, którymi jest szczelina, gdzie symetrycznie niewielkie odcinki z góry i dołu są białe a znaczna część środkowa niebieska. Cała praca jest jakby osadzona w ciemnoniebieskiej ramie, na której , pojawiające się w centralnych miejscach białe odcinki, sugerują krzyż jako podstawę całej pracy. Diagonalne odcinki to skrzydła otwartej książki ludzkich losów, tak podobnych do siebie przystających, a jednak innych, indywidualnych, niepowtarzalnych, idących własną koleiną. Gdzieniegdzie, bliskie sobie, tworzą szare obłoki, tu i ówdzie przedwcześnie urwane, zakończone czarną kropką.
[...]
"Twórczość Gieryszewskiego... znakomita warsztatowo, ściszona, urzekająca tymi wartościami, których nie możemy udawać, których nie można sztucznie stworzyć wartościami , które muszą istnieć w samym twórcy, by zaistniały w jego dziele." Słowa Magdaleny Hniedziewicz na temat dzieła Ryszarda Gieryszewskiego chce się powtarzać na głos. Hbiedziewicz wskazała na coś, co jest poza horyzontem słów pospolitych, poza zwyczajnym opisem. Nie poniosło ją pióro, nie uwiodła poetyka słów, z których zbudowała tajemniczą frazę, towarzyszącą pięknu i tajemnicy dzieła Gieryszewskiego. Artysta tworzy wartości, które niosą jego dzieła tylko dzięki temu, ze są jemu właściwe, że istnieją w nim. Są to wartości autentyczne, rodzące się na skutek szczególnego związku sztuki i życia. Sam autor nie komentuje swoich prac, nie mówi jak je mamy rozumieć, jak interpretować. Mówi, że praca twórcza go uspokaja i daje satysfakcję. Nic na temat natchnienia, twórczej euforii, piękna i prawdy. Artysta swoimi pracami przybliża nas do świadomości faktu, że dzieło wymaga kontekstu kulturowego, z niego powstało i na jego gruncie może zostać zrozumiane, kultura żyje w dziełach, poprzez nie i dzięki nim możliwe jest konstytuowanie się sensów umożliwiających ciągłe odnawianie naszego porozumienia i komunikacji. Znaczenie zasadnicze ma mieć znajomość prac artysty, nie jednej, ale tylu, ile jest to tylko możliwe, by poznać jego sposób widzenia, jego świat, któremu nasze mogą wiele zawdzięczać. Stefan Szydłowski
Warszawa sierpień 2006 r.
[cyt. za: Ryszard Gieryszewski, Galeria Prezydencka, ASP, Warszawa 2006]
| |
Ryszard GIERYSZEWSKI (ur. 1936) , studiował w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (1959–1964; u A. Kobzdeja i A. Rudzińskiego). Jest członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Drzeworytników XYLON w Szwajcarii. Zdobył nagrody w konkursie na „Najlepszą grafikę roku”, Warszawa 1977, 1978 (II nagroda) i 1980 (I nagroda); Grand Prix na Quadriennale Drzeworytu i Linorytu, Olsztyn 1987 i tamże nagrodę w 1992; od 1994 uczestniczy i jest nagradzany w konkursie „Grafika Warszawska”. Uprawia malarstwo i grafikę warsztatową (linoryt, gipsoryt, suchy wypukłodruk).  |
Stanisław DAWSKI (1905–1990), studiował w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (1932– 1939; malarstwo u F.S. Kowarskiego, grafikę u L. Wyczółkowskiego i S. Chrostowskiego). Pracował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu (1946–1970, rektor 1952–1962), gdzie utworzył Wydział Szkła i prowadził Katedrę Szkła Artystycznego. Był profesorem w Katedrze Problemów Malarstwa w Architekturze na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (od 1970). Należał do Association Internationale des Arts Plastiques (od 1952), Międzynarodowego Stowarzyszenia Drzeworytników XYLON w Szwajcarii (od 1979), Accademia Italiana delle Arti e del Lavoro (od 1980). Otrzymał medal honorowy IV Międzynarodowego Biennale Ekslibrisu Współczesnego, Malbork 1969, uczestniczył w II i III Biennale Grafiki w Krakowie (1962 i 1964). Autor książki Szkło wrocławskie (wyd. 1970). Uprawiał malarstwo (sztalugowe, ścienne, witraż), rzeźbę, szkło i ceramikę artystyczną, grafikę warsztatową (techniki metalowe, litografia, monotypia, linoryt, technika własna – odciski z naturalnego drzewa).
Zbigniew Lutomski prof. zw.
Urodził się w 1934 roku w Grodnie. Studia w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie ukończył w 1960 roku. Jest profesorem Poznańskiej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych, gdzie od 1965 roku prowadzi pracownię drzeworytu. Od 1996 jako profesor Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu i Krakowie. Należał do międzynarodowego stowarzyszenia XYLON w Szwajcarii, jest honorowym członkiem International Biographical Centre w Cambridge. Od 1985 - 1991 pełnił funkcję komisarza Międzynarodowego Biennale Grafiki oraz Międzynarodowego Triennale grafiki w Krakowie. Wielokrotnie przewodniczył w obradach jury wystaw ogólnopolskich i międzynarodowych. Born in 1934 in Grodno, Poland. In 1960 graduated from Art Academy in Cracow. He is a profesor of Poznan High Art School, where he has been leading a workshop since 1965. Since 1996 professor of Art Academy in Poznan and Cracow. Joined the international association XYLON in Switzerland. Lutomski is an honour member of International Biographical Centre in Cambridge. From 1985 – 1991 he was a commissioner of International Biennale of Graphics ans International Triennale of Graphics in Cracow. Wybrane wystawy indywidualne / Selected individual exhibitions:1976 Instytut Kultury Polskiej, Londyn 1979 Galeria BWA, Białystok 1980 Galeria ARS 2, Maribor, Słowenia Galeria BWA, Poznań 1982 Galeria BWA, Łódź 1988 Galeria ASP, Kraków 1990 Galeria BWA, Opole Muzeum Cieszyńskie, Czeski Cieszyn 1991 Mała Galeria Grafiki, Lublin 1992 Galeria BWA, Zamość 1996 Galeria Garbary 48, Poznań 1998 "Graficy z Krakowa", Muzeum Narodowe "Nowy Gmach", Kraków Muzeum Warmii i Mazur, Galeria "Zamek", Reszel 2000 Jan Fejkel Gallery, Kraków Państwowa Galeria Sztuki, Sopot 2003 Galeria Sztuki Współczesnej, Przemyśl Wybrane wystawy zbiorowe / Selected group exhibitions:1960 - 2005 Biennale Grafiki - Kraków, Ljubliana, Bańska Bystrzyca, Tokio, Frechen, Kochi, Grenchen, Genewa (Xylon), Wiedeń, Winterthur, Katowice, Lublin, Kanagawa 1965-2005 Intergrafik - Berlin,Katowice, Bremen, Ibiza, Kijów, Moskwa 1962 Wystawa grafiki krakowskiej, Praga 1965 Wystawa grafiki polskiej, Rotterdam, Arnhem, Haarlem 1968 Międzynarodowe Biennale Młodych DANUVIUS, Bratysława I Triennale drzeworytu współczesnego, Capri 1969 Wystawa współczesnej sztuki polskiej, Edynburg 1971 Wystawa grafiki polskiej, Meksyk, Kanada 1972 III Międzynarodowe Biennale Grafiki, Florencja 1974 Wystawa Klubu Laureatów MBG, Kraków, Poznań 1976 Polska grafika współczesna, Lizbona 1981 II Biennale grafiki europejskiej, Baden - Baden 1984 VII Międzynarodowe Biennale Grafiki, Friedrikstadt 1986 10 artystów, Galeria Le May, Ottawa Polska grafika współczesna, Vanni Scheiwller, Mediolan 1987 9 grafików z Krakowa, Bielefeld 1988 Wystawa grafiki polskiej, Caracas 1989 Europejska grafika, Grenoble Międzynarodowy festiwal grafiki, Menton Międzynarodowa wystawa grafiki, Tallin XV Niezależna Wystawa Grafiki, Kanagwa 1991 Polscy laureaci nagród międzynarodowych, Wiedeń Jan Fejkel Gallery Collection, Polski Instytut Kultury, Sztokholm Polska grafika, lata osiemdziesiąte, Nowy York Polska Grafika Artystyczna, Centrum Sztuki, Boston Polska Grafika Artystyczna, Elon College, North Carolina 1992 Teraz - Jetz, Polska grafika współczesna, Creditanstalt, Wiedeń 1993 Międzynarodowa wystawa grafiki, "Wschód - Zachód", Graz "Pokolenia" grafika w Krakowie, BWA Kraków 1994 Art. Multiple, Muzeum, Düsseldorf 4 Żywioły współczesnej grafiki polskiej, Expo Center, Kraków 1995 Hier und Dort, ESSO Haus, Hamburg 8 Międzynarodowe Biennale Grafiki, Warna Polska Grafika 1974 - 94, Muzeum, Bydgoszcz 1997 Współczesna Grafika Mistrzów, galeria Porter Troupe, San Diego Międzynarodowa Wystawa Grafiki , Portland Muzeum , USA Międzynarodowe Triennale ,, Kolor w grafice '' , Toruń 1999 Wystawa grafiki polskiej, Museum Junge Kunst, Frankfurt Międzynarodowe Triennale Grafiki, Fredrikstad, Norwegia "Kontrapunkt" wystawa grafiki, Filharmonia Narodowa, Warszawa Wystawa Grafiki Polskiej, Wilno VII Quadriennale Drzeworytu, Olsztyn 2000 Kolekcja polskiej grafiki z kolekcji p.Lilja, Mariefred, Szwecja Grafika Polska 1900-2000, La Louviere, Belgia IV Międzynarodowe Triennale Grafiki, de la Ville du Locle, Szwajcaria \Kolekcja współczesnej grafiki krakowskiej, Muzeum Narodowe, Kraków 2002 Międzynarodowa wystawa grafiki "Znak teraźniejszości" Centrum Sztuki, Wiedeń 2003 Wystawa Grafiki Japonia-Polska, Centrum Sztuki "Manggha", Kraków 7 Międzynarodowe Triennale Grafiki, Muzeum Miejskie, Gyor, Węgry VIII Ogólnopolskie Quadriennale Drzeworytu i Linorytu polskiego, Olsztyn Wybrane nagrody i wyróżnienia / Selected awards and distinctions:1961 Medal TPSP w Krakowie 1962 Wyróżnienie, Biennale Grafiki, Kraków 1965 Wyróżnienie, Wystawa Złote Grono, Zielona Góra 1966 Nagroda Specjalna, I Międzynarodowe Biennale Grafiki, Kraków 1968 Brązowy Medal, Festiwal Sztuk Pięknych, Warszawa II Nagroda, Międzynarodowa wystawa drzeworytu, Bańska Bystrzyca, Słowacja Nagroda Mera Tokio, Biennale Grafiki, Tokio 1969 Wyróżnienie, Ogólnopolski Konkurs Graficzny, Łódź Nagroda. IV Ogólnopolska Wystawa Grafiki, Łódź 1970 Nagroda Rektora ASP, III Międzynarodowe Biennale Grafiki, Kraków 1971 Nagroda MKiS, Ogólnopolska Wystawa Grafiki, Poznań 1973 I Nagroda, Ogólnopolski Konkurs Graficzny, Łódź Medal i wyróżnienie MKiS "Złote Grono", Zielona Góra 1975 Nagroda MKiS, Ogólnopolski Konkurs Graficzny, Łódź Nagroda Regulaminowa "Sztuka Faktu", Bydgoszcz 1976 Nagroda firmy Rowney 1978 Nagroda Fundowana, Ogólnopolska Wystawa Grafiki, Warszawa 1979 II Nagroda, Ogólnopolski Konkurs Graficzny im. J. Gielniaka, Jelenia Góra III Nagroda, Ogólnopolski Konkurs Graficzny, Łódź 1981 Nagroda BWA, Ogólnopolski Konkurs Graficzny, Łódź 1983 Wyróżnienie, Ogólnopolski Konkurs Graficzny im. J. Gielniaka, Jelenia Góra 1986 Nagroda Regulaminowa, Medal Honorowy, XI Biennale Grafiki, Kraków 1987 Nagroda Wojewody, IV Quadriennale drzeworytu, Olsztyn II Nagroda, Ogólnopolski Konkurs Graficzny, Łódź 1988 Nagroda MKiS, "Primum non nocere", Kraków 1989 II Ogólnopolski Konkurs Graficzny, Łódź 1991 Nagroda Regulaminowa, Międzynarodowe Triennale Grafiki, Kraków 1991 Grand Prix, V Quadriennale drzeworytu, Olsztyn 1995 I Nagroda Równorzędna, VI Quadriennale drzeworytu, Olsztyn III Nagroda, Międzynarodowe Triennale Drzeworytu, Bańska Bystrzyca 1997 Nagroda Równorzędna, V Międzynarodowe Triennale Sztuki, Majdanek Grand Prix, IX Ogólnopolski Konkurs Graficzny im. J. Gielniaka, Jelenia Góra Nagroda fundowana Prezesa Zarządu Głównego ZPAP , 3 Triennale Grafiki Polskiej , Katowice. Nagroda zakup, Międzynarodowa Wystawa Grafiki, Portland . 1999 Grand Prix, VII Quadriennale Drzeworytu Polskiego, Olsztyn 2003 Wyróżnienie Honorowe 11 Konkurs Graficzny im. J. Gielniaka w Jeleniej Górze Prace w wybranych kolekcjach / Works in collections of:Biblioteka Kongresu, Waszyngton; Muzeum Sztuki, Genewa; Muzeum Narodowe, Praga; Muzeum Narodowe, Sztokholm; Miejskie Zbiory Sztuki, Drezno; Zbiory graficzne, Albertina, Wiedeń; Muzeum Narodowe : Warszawa, Kraków, Poznań; Muzeum Sztuki, Łódź; Muzeum Ziemi Bydgoskiej; Miejskie Muzeum Sztuki, Reutlingen, Portland Muzeum; Kolekcja Grafiki "Lilja"Mariefred-Szwecja; Muzeum Sztuki, Le Locle, Szwajcaria; wetki sztuki wizualne ANDRZEJ BIELAWSKI języki: polski  | Błoto z cyklu Przyglądając się pewnym miejscom (1982)
technika mieszana, płyta pilśniowa, 115x130
w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu
fot. Arkadiusz Podstawka |
Urodził się 31 stycznia 1949 roku w Miłosnej koło Warszawy. Grafik, rysownik, malarz. Zajmuje się także fotografią. Od 1967 roku studiował na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W 1973 roku otrzymał dyplom w pracowni grafiki warsztatowej prof. Andrzeja Rudzińskiego. W latach 1982-1983 pracował jako asystent na Wydziale Malarstwa macierzystej uczelni. W latach osiemdziesiątych współpracował z poziemną "Solidarnością" (prace graficzne i drukarskie). Z żoną Teresą Starzec od 1991 roku współprowadzi Fundację Atelier w Warszawie. Mieszka i pracuje w Warszawie. Na studiach zaprzyjaźnił się z malarzami Andrzejem Bieńkowskim, Łukaszem Korolkiewiczem i Tomaszem Ciecierskim. Oni oraz Ewa Kuryluk i Jan Dobkowski tworzyli w latach siedemdziesiątych nieformalną grupę zwaną Śmietanką (od nazwy wspólnej wystawy w Galerii MDM w Warszawie w 1977 roku). Dyplom Andrzeja Bielawskiego TAKAYATA (1973) stanowiły wielobarwne grafiki o dużych formatach (w technice akwaforty, akwatint i miękkiego werniksu). We wczesnym okresie po studiach chętnie sięgał też w grafice do tematyki erotycznej. Coraz częściej jednak głównym problemem jego prac stawała się sama materia. Urszula Makowska zauważa, że "We wczesnych pracach graficznych z lat 70. materia jest tematem. Bielawski przedstawiał jej specyficzne skupiska, usytuowane na obrzeżach potocznie rejestrowanej rzeczywistości, na podwórkowych trawnikach, w przydomowych chaszczach dzikiej roślinności." Tak definiowane obszary zainteresowań sam Bielawski nazwał PRZESTRZENIAMI NIEDYSKRETNYMI (to tytuł cyklu graficznego artysty oraz tytuł wystawy, którą zorganizował w Krakowie w 1974). "Przestrzeń Niedyskretna - pisał - to otaczająca nas przestrzeń rzeczywista po zdjęciu z niej siatki normalności, tożsamości i realności jej poszczególnych elementów." Jednym z najlepszych przykładów idei "przestrzeni niedyskretnych" w twórczości Bielawskiego są bez wątpienia powstające od 1975 roku GABLOTY, w odróżnieniu od gablot muzealnych wypełnione ukrytymi za refleksyjną szybą resztkami, strzępami, szmatami, zasuszonymi liśćmi, piórami, sznurkiem itp. Często transparentne szkło zostaje zastąpione pozostałością lustra, co jeszcze bardziej wpisuje GABLOTY w wizualne otoczenie, w jakim zostają umieszczone. Maria Poprzęcka pisała: "Szkło odbija, lecz zarazem pozwala naszemu wzrokowi przeniknąć w głąb, ku ukrytej na dnie gabloty surowej materii (...). Natomiast nieprzezroczyste lustrzane plamy (...) nie tylko swym blaskiem kontrastują z mroczną głębią gabloty, ale z nią konkurują. Konkurują, bo przecież chwytają strzępki otaczającej nas rzeczywistości". W ten sposób artysta stawia też pytanie o relacje między sztuką a rzeczywistością. Pod koniec lat siedemdziesiątych w pracach Bielawskiego pojawiają się układy geometrycznej siatki, sieci, układy kwadratowych płyt chodnikowych, motyw obecny do dzisiaj w jego twórczości graficznej. Na początku lat osiemdziesiątych w malarstwie Bielawskiego pojawiają się na krótko tematy religijne i społeczne. Buduje między innymi ciężkie obrazy złożone z fragmentów rzeczywistości, operujące tzw. "poetyką bruku". Także w nich pojawia się motyw geometrycznej siatki - układu płyt chodnikowych. Ważne stają się tu jednak dołączane elementy odnoszące się do aktualnej sytuacji społeczno-politycznej, które opisała Barbara Majewska: "W okresie stanu wojennego w tym gruncie czy błocie pojawiały się gilzy petard z gazami łzawiącymi, insygnia 'Solidarności', druty kolczaste - delikatne i stylowe jak w japońskich grafikach, estetyka górująca nad rzeczywistością, wobec której jako ludzie byliśmy bezsilni..." W latach 1983-1985 powstała seria KRZYŻY, szczególnie bliska atmosferze sztuki lat osiemdziesiątych oraz nurtowi wystaw przykościelnych, w który artysta się włączył. Pierwszy obraz z serii - CIEŃ (1983) trafił do kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie. Motyw krzyża w malarstwie Bielawskiego nie budzi jednak jednoznacznych skojarzeń. Jak zauważył Peter Herbstreuth, "Obraz krzyża [artysta] przetwarzał tak długo, aż ów szczególny znak z ikonografii chrześcijańskiej i rosyjskiego konstruktywizmu przestał sprawiać wrażenie oczywistego cytatu". Motyw krzyża pojawiał się też w cyklach graficznych CODZIENNY KRZYŻ oraz CZARNY KRZYŻ (1983). Bielawski był też autorem DROGI KRZYŻOWEJ (także wykonanej w technice graficznej - suchej igle) dla kaplicy w Burakowie. W kolejnych latach malarstwo Andrzeja Bielawskiego staje się w coraz większym stopniu refleksją nad pikturializmem. Problem podejmowany już w GABLOTACH powraca ze szczególną siłą w cyklach obrazów, których materią malarską stają się grunt, ziemia i błoto (np. w serii obrazów z lat 1986-1987), przypominających asamblaże i bliskich malarstwu materii, ale także "obrazach metalowych" (komponowanych ze zużytych matryc graficznych), w końcu obrazach "malowanych" woskiem. W latach dziewięćdziesiątych Bielawski buduje swoje obrazy z elementów, które stanowią "warsztat pracy grafika" - komponuje je ze zużytych matryc graficznych, wkleja w obrazy odbitki z motywem "muru" czy modułem prostokąta. Waldemar Baraniewski pisał, że "istotą obrazów Bielawskiego jest problem 'obrazowania' - pochodzenia obrazów z obrazów. [...] Odbitki graficzne wklejane przez Bielawskiego 'do obrazu' dopiero ten obraz mają 'współtworzyć'. Ich tożsamość jako kreacji artystycznych zostaje naruszona. (...) Dodatkowo są zestawiane z matrycami, z których powstały i na których materialności zasadzał się ich byt". Szczególną uwagę krytyków wzbudzają "obrazy metalowe", układane z matryc graficznych lub podlegającej naturalnej erozji blachy. Jak pisała Anda Rottenberg, "Ta demonstracja twórczego procesu niespodziewanie ujawniła semantyczną warstwę pozornie abstrakcyjnych kompozycji". Od połowy lat dziewięćdziesiątych materią malarską obrazów Bielawskiego coraz częściej staje się wosk pszczeli, który pokrywając płótno unifikuje je. Długotrwały proces powstawania olejnych obrazów z użyciem wosku z lat 1997-2000, których strukturę porównywano do liszajowatych ścian i gruboziarnistych granitów, opisał Baraniewski: "Olejne płótna poddawane były materialnej destrukcji. Były gniecione, macerowane, a ich 'resztki' zostały jakby zdublowane na wosk (...). Decyzja zniszczenia - jak mówi Bielawaski - wynikała z tego, że obraz się nie sprawdził. Ale jednocześnie otwierała ten obraz na nowy byt, którego z niego - a właściwie z jego materii - powstawał". Od 2004 roku powstają wielkoformatowe, nienumerowane płótna (każde o wymiarach 180 na 134 cm), pokryte woskiem monochromy. Często ich struktura jest wielowarstwowa - Bielawski komponuje je z kolejnych powłok popiołu, papieru ryżowego, wosku. W szczególny sposób zostały zeprezentowane na indywidualnej wystawie artysty w Zachęcie w 2007 roku, gdzie zestawiane ze sobą w serie posłużyły do budowania monumentalnej, oddziałującej całościowo przestrzeni. W końcu ważne miejsce w twórczości Andrzeja Bielawskiego zajmują powstające od 1986 roku KSIĘGI, rodzaj dziennika i notatnika artysty. KSIĘGI to w istocie pokryte rysunkami, gwaszami, akwarelami i kolażami (także z wykorzystaniem fotografii i papieru fotograficznego) atlasy geograficzne, anatomiczne, lingwistyczne, nawet dla łodzi podwodnych, pochodzące z różnych stron świata i wydawane w różnych językach. Pierwsza z nich powstała na bazie "Czterech ksiąg o architekturze" Andrei Palladia. W odniesieniu do KSIĄG Bielawskiego wskazuje się często na strukturę palimpsestu lub używa terminu "książek-pasożytów". Dodatkowo wszystkie strony są datowane i sygnowane przez artystę, który w ten sposób rejestruje upływ czasu. "W 'Księgach' Bielawskiego - pisała Izabela Dzioba - na rzeczywistość składają się detale wydobyte z wielu autonomicznych względem siebie narracji. Jak dla zbieraczy 'rzadkości', tak też i dla artysty wycięte fragmenty pozostają w tym właściwym związku z całością, dzięki któremu mają moc stworzenia jej reprezentacji." Karol Sienkiewicz
Proszę czekać... sylwetki sztuki wizualne JANUSZ PRZYBYLSKI języki: polski Urodził się w 1937 w Poznaniu, zmarł w 1998 w Warszawie. Uważany jest przez wielu krytyków za jednego z najbardziej samodzielnych przedstawicieli polskiego malarstwa nowej figuracji. Był również utalentowanym grafikiem (uprawiał litografię, akwafortę). W obu dziedzinach osiągał znaczące sukcesy artystyczne. Kształcił się w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Aleksandra Kobzdeja (dyplom z wyróżnieniem uzyskał w 1963). Był także pedagogiem w macierzystej uczelni. Przez krótki czas interesowała go abstrakcja ekspresyjna i malarstwo materii. Generalnie jednak tuż po studiach, w latach 1964-65, pracował nad własnym warsztatem artystycznym. Był to dlań czas, jak sam mówił, rozliczania się z bagażem akademickim. Około roku 1965 definitywnie odrzucił wcześniejsze doświadczenia i skupił się na sztuce figuratywnej. Takie prace, jak gwasz OPARŁ GŁOWĘ NA STOLE (1966) oraz czarno-białe litografie PRZYWIĄZANIE DO ŻYCIA, MIEJSCE PO CZŁOWIEKU, NIEWOLNIK (1967) wyznaczyły kierunek jego dalszych poszukiwań, w których centrum znalazł się człowiek i człowieczeństwo. Indywidualne środki ekspresji kształtował Przybylski początkowo pod częściowym wpływem twórczości Francisa Bacona; niekiedy zdradzają one także pokrewieństwa z malarstwem R. B. Kitaja. Niemal równolegle, podczas pobytu w Wiedniu w 1968 roku, uległ fascynacji malarstwem Picassa, a także szkicami Velazqueza przedstawiającymi infantki oraz grafiką Goi. Na te inspiracje wskazują m.in. charakterystyczne dlań sposoby deformowania, upraszczania postaci ludzkiej, która w jego malarstwie staje się sylwetowym znakiem. Nie jest to jednak znak wyłącznie plastyczny, ale sugestia rzeczywistości pozaobrazowej. Malarz zajmował się bowiem analizą psychologiczną jednostki uwikłanej w sytuacje egzystencjalne i odgrywającej konkretne role społeczne. Sztuka miała być dlań właśnie wyrazem tego rodzaju zaangażowania. Sposoby płaszczyznowego ujmowania postaci ludzkiej, podobnie jak ograniczona chromatyka, nadawały jego przedstawieniom metaforyczny sens (seria czarno-sinych obrazów, powstałych po śmierci ojca i przyjaciela, rzeźbiarza Henryka Morela - WIZYTA, GRUPA NA WOLNYM POWIETRZU, OCZEKIWANIE, 1968). Ta właśnie część twórczości Przybylskiego uchodzi za jedną z najbardziej osobistych realizacji w nurcie nowej figuracji. Należą do niej także powstające od 1965 "portrety z wyobraźni", w których malarz zniekształcał wizerunki z dużą odwagą, wręcz bezceremonialnie, czasami wzorując się na obrazach Pabla Picassa (DOROTA V, 1985). Analogię do tych poszukiwań stanowią prace ukazujące puste ubrania, mówiące o ludzkich emocjach bez pokazywania samego człowieka (seria GARNITURY - ZMIANA KOSZULI, Z GŁOWĄ W DŁONIACH, KOSZULA ZMĘCZONA, 1969). Malarz starał się wyrażać w nich cierpienie poprzez nieobecność cierpiącego, za pośrednictwem, jak pisał, wyłącznie "opakowania" - niemego świadka bólu. Niemal równolegle tworzył niewielkie kompozycje groteskowe, nazywane przezeń "antidotum na nadmiar bólu" (ZASZCZUTE ZWIERZĄTKO, NA LUDZI PATRZĘ - 1969). Pokazywał w tym czasie swoje prace rzadko, ostrożnie - do roku 1970 miały miejsce tylko dwie wystawy indywidualne (pierwsza odbyła się w 1967 roku). W roku 1970 powstał obraz, który Przybylski sam uważał za pierwsze doświadczenie hiperrealistyczne - ZBIÓR T. P. - i nazywał "próbą ukrycia osobowości za obiektywnym obrazem natury". W pracach z tego czasu dało się zauważyć stopniowe, ale zdecydowane odchodzenie od emocjonalnego nasycenia, cechującego tę sztukę u jej początków. Widać było, że malarz dąży do coraz ściślejszego powiązania tego, co osobiste, prywatne z tym, co powszechne, społeczne - interpretacji z "prawie fotograficzną rzeczywistością" (tryptyk PRZY DRZWIACH OTWARTYCH, MAMIDŁO, INFORMACJA Z GAZETY, 1971). Przybylski pozostawał wtedy pod urokiem sztuki Henri de Toulouse-Lautreca i Edwarda Kienholza. Ogromnie przeżył zwłaszcza kontakt z twórczością tego ostatniego, którą poznał w 1972 roku podczas pobytu w Kassel (Documenta). Fascynowała go zdolność pokazania przez Kienholza zetknięcia rzeczywistości i sztuki (o trwałości tej fascynacji świadczy fakt, że malarz odnotowywał w notach biograficznych również drugie spotkanie z realizacjami Kienholza, które miało miejsce w 1977 roku w Duesseldorfie). Sam coraz wyraźniej zmierzał bowiem w tym właśnie kierunku - w stronę poszukiwań, które określał mianem "publicystyki artystycznej" (CHŁOPCY, TRANSISTOR, SZNUR - 1973). W roku 1974, podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych (w ramach stypendium Fundacji Kościuszkowskiej), Przybylski ponownie dał się uwieść malarstwu Picassa (wielkie wrażenie robiła na nim GUERNICA, do której wielokrotnie powracał). Kumulacja wrażeń miała zaowocować w niedługim czasie: ostateczne uformowanie się nowego, bardziej "zobiektywizowanego", powściągliwego, mniej ekspresyjnego, sposobu obrazowania przyniosła połowa lat 70. (serie obrazów: GABLOTY, DOKUMENTY, 1974). Począwszy od 2. połowy lat 70. Przybylski pracował nad cyklem prac malarskich i graficznych Błędne koło, w których początkowo odwoływał się do tradycji sztuki polskiej, przede wszystkim Jacka Malczewskiego (1976). Z czasem (1977) wyodrębnił z niego serię LISTÓW DO ... (Goi, Toulouse-Lautreca, Picassa i innych twórców), które traktował jako "ponadczasowy dialog" z nieżyjącymi mistrzami. W tych wielowarstwowych przedstawieniach posługiwał się cytatem, dyskutował z konwencjami artystycznymi, nawykami, wyznaczając interesujące obszary odniesień dla swojej autonomicznej twórczości. W ostatnich latach malował m.in. kompozycje, których głównym elementem był motyw skręconej, czasem m |
|
Sztuka współczesna
